LÀM SAO ĐỂ BIẾT THẬN ĐANG SUY YẾU

21/10/2025

Phát hiện sớm các dấu hiệu suy thận có thể giúp ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Tìm hiểu ngay những dấu hiệu, nguyên nhân và cách bảo vệ thận khỏe mạnh mỗi ngày.

1. Thận – “bộ lọc sống” của cơ thể con người

Trong cơ thể, thận giữ vai trò vô cùng quan trọng: lọc máu, đào thải độc tố, điều hòa huyết áp, cân bằng nước – điện giải và sản sinh hormone hỗ trợ sản xuất hồng cầu.

Mỗi ngày, hai quả thận lọc khoảng 180 lít máu để loại bỏ chất thải và giữ lại dưỡng chất cần thiết. Tuy nhiên, theo thời gian, thận dễ bị tổn thương do thói quen ăn uống, sinh hoạt, căng thẳng hoặc bệnh lý nền.

Suy thận không xảy ra trong một ngày, mà âm thầm tiến triển qua nhiều năm. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo thận suy yếu có thể giúp bạn ngăn chặn biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

2. Suy thận là gì?

Suy thận là tình trạng chức năng lọc và bài tiết của thận bị suy giảm. Khi đó, thận không thể loại bỏ hết độc tố, chất thải và dịch dư thừa ra khỏi cơ thể.

Suy thận được chia làm hai loại:

Suy thận cấp tính: Xảy ra đột ngột, thường do mất máu, nhiễm trùng, ngộ độc hoặc dùng thuốc gây hại cho thận. Nếu được điều trị sớm, có thể hồi phục hoàn toàn.
Suy thận mạn tính: Tiến triển từ từ trong thời gian dài, không thể hồi phục hoàn toàn và có thể dẫn đến suy thận giai đoạn cuối – khi thận mất hoàn toàn khả năng hoạt động.

3. Vì sao thận bị suy yếu?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến suy thận, bao gồm:

3.1. Bệnh lý nền

Tiểu đường: Là nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn tính. Đường huyết cao lâu ngày làm tổn thương mạch máu trong thận.
Tăng huyết áp: Áp lực máu cao gây tổn thương các vi mạch thận, làm giảm khả năng lọc.
Viêm cầu thận: Là tình trạng viêm ở các đơn vị lọc của thận (cầu thận).

3.2. Thói quen sinh hoạt không lành mạnh

Uống quá ít nước khiến thận phải làm việc quá sức.
Ăn mặn, nhiều đạm, thường xuyên dùng thực phẩm chế biến sẵn.
Lạm dụng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, kháng sinh.
Thường xuyên nhịn tiểu, khiến vi khuẩn tích tụ gây viêm nhiễm đường tiết niệu.

3.3. Tuổi tác và yếu tố di truyền

Tuổi càng cao, tế bào thận càng suy giảm. Nếu gia đình có người từng mắc suy thận, nguy cơ bạn gặp tình trạng này cũng cao hơn trung bình.

4. Dấu hiệu sớm cảnh báo thận đang suy yếu

Nhiều người bị suy thận không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, cơ thể vẫn gửi những “tín hiệu nhỏ” mà nếu bạn tinh ý, hoàn toàn có thể nhận ra.

4.1. Thay đổi trong thói quen tiểu tiện

Đi tiểu nhiều vào ban đêm, lượng nước tiểu nhiều hoặc ít bất thường.
Nước tiểu có màu sẫm, nổi bọt (do có protein rò rỉ).
Có thể cảm thấy đau hoặc rát khi đi tiểu.

💧 Những thay đổi này phản ánh việc thận đang gặp khó khăn trong việc lọc máu và kiểm soát lượng nước trong cơ thể.

4.2. Phù nề tay chân, mặt hoặc mí mắt

Khi thận không lọc được nước và muối dư thừa, dịch sẽ tích tụ ở mô mềm, đặc biệt là ở chân, cổ chân và quanh mắt.

Phù có thể xuất hiện vào buổi sáng (ở mặt, mắt) hoặc buổi tối (ở chân), kèm cảm giác nặng nề, mệt mỏi.

4.3. Mệt mỏi, giảm tập trung, chóng mặt

Khi suy thận, lượng hồng cầu giảm do thiếu hormone erythropoietin – hormone giúp sản sinh hồng cầu trong tủy xương.
Điều này khiến não và cơ bắp không được cung cấp đủ oxy, gây ra:

Mệt mỏi thường xuyên
Giảm khả năng tập trung
Hoa mắt, chóng mặt

4.4. Da khô, ngứa và sạm

Thận không loại bỏ được độc tố sẽ khiến chúng tích tụ trong máu. Kết quả là da trở nên khô, ngứa, sạm màu hoặc nổi mẩn.

Ngoài ra, suy thận còn làm rối loạn cân bằng khoáng chất (canxi, phospho), khiến da khô ráp, bong tróc.

4.5. Mất ngủ, chán ăn, hơi thở có mùi amoniac

Khi thận suy, lượng ure trong máu tăng cao, gây mùi tanh như amoniac trong hơi thở.
Người bệnh thường mất ngủ, hay tỉnh giấc, ngủ không sâu do khó chịu và mệt mỏi.
Chán ăn, buồn nôn, vị kim loại trong miệng là dấu hiệu cơ thể đang nhiễm độc nhẹ do thận không còn lọc tốt.

4.6. Đau lưng vùng thắt lưng

Vị trí của thận nằm ở hai bên cột sống, ngang vùng thắt lưng.
Nếu bạn cảm thấy đau âm ỉ hoặc tức vùng lưng dưới, đặc biệt khi đi tiểu hoặc vận động, có thể là dấu hiệu suy thận hoặc viêm thận.

4.7. Huyết áp cao kéo dài

Thận giúp điều hòa huyết áp thông qua việc cân bằng muối và nước. Khi thận suy yếu, lượng muối bị giữ lại trong cơ thể, gây tăng huyết áp.
Đây vừa là nguyên nhân vừa là hậu quả của suy thận – tạo thành một “vòng luẩn quẩn” nguy hiểm nếu không được kiểm soát sớm.

5. Các giai đoạn của suy thận

Theo y học, suy thận được chia thành 5 giai đoạn dựa trên chỉ số lọc cầu thận (GFR):

Giai đoạn	Mức độ tổn thương thận	GFR (ml/phút/1,73m²)	Đặc điểm
1	Nhẹ	≥90	Thận tổn thương nhẹ, hầu như không có triệu chứng.
2	Nhẹ đến trung bình	60–89	Bắt đầu xuất hiện mệt mỏi, tiểu đêm nhiều.
3	Trung bình	30–59	Xuất hiện phù, ngứa, tăng huyết áp.
4	Nặng	15–29	Giảm chức năng lọc rõ rệt, độc tố tích tụ.
5	Giai đoạn cuối	<15	Cần chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận.

6. Hậu quả nếu không phát hiện sớm suy thận

Nếu không được điều trị, suy thận sẽ gây:

Tăng huyết áp, suy tim: Do ứ dịch và muối trong cơ thể.
Thiếu máu nặng: Do thận không sản xuất đủ erythropoietin.
Loãng xương, rối loạn canxi – phospho: Làm xương yếu và dễ gãy.
Phù phổi, khó thở, mệt mỏi mạn tính.
Nhiễm độc toàn thân: Các chất thải tích tụ trong máu ảnh hưởng đến não, tim và hệ thần kinh.

7. Cách phòng ngừa và bảo vệ thận khỏe mạnh

✅ Uống đủ nước mỗi ngày

Nước giúp thận lọc máu, đào thải độc tố và ngăn ngừa sỏi thận.
Người trưởng thành nên uống 1,5–2 lít nước/ngày, chia đều trong ngày.

✅ Duy trì huyết áp và đường huyết ổn định

Kiểm tra huyết áp thường xuyên, đặc biệt với người trung niên.
Hạn chế đường, tinh bột, chất béo để giảm nguy cơ tiểu đường – nguyên nhân hàng đầu của suy thận.

✅ Hạn chế muối và thực phẩm chế biến sẵn

Muối khiến thận phải làm việc nhiều hơn để đào thải natri.
Người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ <5g muối/ngày.

✅ Không lạm dụng thuốc giảm đau và kháng sinh

Một số thuốc chứa ibuprofen, paracetamol, NSAID có thể gây hại cho thận nếu dùng lâu dài.
Luôn hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc.

✅ Tập thể dục đều đặn và kiểm soát cân nặng

Vận động giúp tăng lưu thông máu, cải thiện huyết áp và giảm mỡ máu – các yếu tố nguy cơ gây suy thận.

✅ Ngủ đủ giấc và giảm stress

Thói quen thức khuya, căng thẳng kéo dài khiến hormone mất cân bằng, gây co mạch và giảm lưu lượng máu đến thận.

✅ Khám sức khỏe định kỳ

Người có yếu tố nguy cơ (huyết áp cao, tiểu đường, hút thuốc, béo phì) nên kiểm tra chức năng thận ít nhất 2 lần/năm để phát hiện sớm suy thận.

8. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Hãy đi khám ngay khi có các dấu hiệu:

Phù chân, mặt hoặc mí mắt.
Tiểu đêm nhiều, nước tiểu có bọt, sậm màu.
Huyết áp cao, mệt mỏi, chán ăn kéo dài.
Đau vùng lưng dưới, ngứa da, hơi thở có mùi tanh.

Xét nghiệm máu và nước tiểu là phương pháp đơn giản nhất giúp bác sĩ xác định tình trạng suy thận ở giai đoạn sớm.

9. Kết luận

Thận là cơ quan “thầm lặng” nhưng vô cùng quan trọng. Suy thận có thể diễn tiến âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, việc lắng nghe cơ thể, duy trì lối sống lành mạnh và khám định kỳ là cách hiệu quả nhất để bảo vệ “bộ lọc sống” này.

💡 Hãy bắt đầu từ những thói quen nhỏ – ăn nhạt, uống đủ nước, vận động mỗi ngày – để giúp thận khỏe, cơ thể khỏe và cuộc sống luôn tràn đầy năng lượng.